تفاوت فواصل موسیقی ایرانی و غربی چیست؟
نویسنده:رضوان حسینی
14041010
16 نفر
10
تفاوت فواصل موسیقی ایرانی و غربی یکی از مهمترین موضوعات در درک ساختار این دو نظام موسیقایی است. این تفاوت فقط به وجود ربعپرده محدود نمیشود، بلکه به نوع نگاه به صدا، کوک و اجرا بازمیگردد. در این مقاله، تفاوت فواصل در موسیقی ایرانی و غربی را بهصورت ساده و کاربردی بررسی میکنیم.
فواصل موسیقی غربی چگونه تعریف میشوند؟
در موسیقی غربی، فواصل بر پایهی سیستم دوازدهنیمپردهای مساوی (Equal Temperament) تعریف میشوند:
• اکتاو به ۱۲ نیمپردهی کاملاً مساوی تقسیم میشود
• فاصلهها عددی، ثابت و قابل اندازهگیری هستند
• سازهایی مانند پیانو و گیتار بر همین اساس کوک میشوند
این سیستم امکان هارمونی، آکوردسازی و مدولاسیون را بهخوبی فراهم میکند.
فواصل در موسیقی ایرانی چه ویژگیهایی دارند؟
فواصل موسیقی ایرانی بر پایهٔ دستگاهها و گوشهها شکل میگیرند، نه گامهای ثابت:
• فواصل مساوی و ثابت نیستند
• اجرای هر فاصله به دستگاه و نقش ملودیک آن وابسته است
• نتها میتوانند کمی بالاتر یا پایینتر اجرا شوند
به همین دلیل، موسیقی ایرانی دارای فواصل شناور است.
آیا موسیقی ایرانی فقط ربعپرده دارد؟
خیر. یکی از رایجترین اشتباهات این است که موسیقی ایرانی را صرفاً مبتنی بر ربعپرده بدانیم.
• ربعپرده تنها یکی از انواع فواصل است
• بسیاری از فواصل کمتر یا بیشتر از ربعپردهاند
• گوش نوازنده تعیینکنندهی نهایی فاصله است
در واقع، شناور بودن فواصل ویژگی اصلی موسیقی ایرانی است.
تفاوت نقش نتنویسی در دو موسیقی چگونه است؟
• در موسیقی غربی، نتنویسی مرجع اصلی اجراست
• در موسیقی ایرانی، نت صرفاً راهنماست
• تجربهٔ شنیداری و سنت شفاهی نقش مهمتری دارند
به همین دلیل، اجرای یک قطعهی ایرانی میتواند از نوازندهای به نوازندهی دیگر متفاوت باشد.
چرا موسیقی ایرانی روی پیانو متفاوت شنیده میشود؟
پیانو بر اساس کوک مساوی غربی ساخته شده است. از آنجا که فواصل موسیقی ایرانی:
• مساوی نیستند
• ریزفاصله دارند
• به انعطاف اجرایی نیاز دارند
اجرای آنها روی پیانو معمولاً بخشی از حس و هویت اصلی را از دست میدهد.
تفاوت ادراک شنیداری موسیقی ایرانی و غربی
• گوش آموزشدیدهی غربی، فواصل ایرانی را گاهی ناکوک میشنود
• گوش آشنا با موسیقی ایرانی، فواصل غربی را خشک یا بیروح تلقی میکند
این تفاوت، نتیجهی عادت شنیداری است، نه تفاوت زیستی.
جمعبندی به طور خلاصه:
• فواصل موسیقی غربی ثابت، عددی و استاندارد هستند
• فواصل موسیقی ایرانی شناور، انعطافپذیر و وابسته به حس اجرا هستند
در موسیقی غربی، فاصله یک واحد اندازهگیری است اما در موسیقی ایرانی، فاصله یک رابطهی شنیداری و احساسی است.
تعریف فواصل موسیقی غربی
فواصل موسیقی غربی چگونه تعریف میشوند؟
در موسیقی غربی، فواصل بر پایهی سیستم دوازدهنیمپردهای مساوی (Equal Temperament) تعریف میشوند:
• اکتاو به ۱۲ نیمپردهی کاملاً مساوی تقسیم میشود
• فاصلهها عددی، ثابت و قابل اندازهگیری هستند
• سازهایی مانند پیانو و گیتار بر همین اساس کوک میشوند
این سیستم امکان هارمونی، آکوردسازی و مدولاسیون را بهخوبی فراهم میکند.
فواصل در موسیقی ایرانی چه ویژگیهایی دارند؟
فواصل موسیقی ایرانی بر پایهٔ دستگاهها و گوشهها شکل میگیرند، نه گامهای ثابت:
• فواصل مساوی و ثابت نیستند
• اجرای هر فاصله به دستگاه و نقش ملودیک آن وابسته است
• نتها میتوانند کمی بالاتر یا پایینتر اجرا شوند
به همین دلیل، موسیقی ایرانی دارای فواصل شناور است.
آیا موسیقی ایرانی فقط ربعپرده دارد؟
خیر. یکی از رایجترین اشتباهات این است که موسیقی ایرانی را صرفاً مبتنی بر ربعپرده بدانیم.
• ربعپرده تنها یکی از انواع فواصل است
• بسیاری از فواصل کمتر یا بیشتر از ربعپردهاند
• گوش نوازنده تعیینکنندهی نهایی فاصله است
در واقع، شناور بودن فواصل ویژگی اصلی موسیقی ایرانی است.
تفاوت نقش نتنویسی در دو موسیقی چگونه است؟
• در موسیقی غربی، نتنویسی مرجع اصلی اجراست
• در موسیقی ایرانی، نت صرفاً راهنماست
• تجربهٔ شنیداری و سنت شفاهی نقش مهمتری دارند
به همین دلیل، اجرای یک قطعهی ایرانی میتواند از نوازندهای به نوازندهی دیگر متفاوت باشد.
چرا موسیقی ایرانی روی پیانو متفاوت شنیده میشود؟
پیانو بر اساس کوک مساوی غربی ساخته شده است. از آنجا که فواصل موسیقی ایرانی:
• مساوی نیستند
• ریزفاصله دارند
• به انعطاف اجرایی نیاز دارند
اجرای آنها روی پیانو معمولاً بخشی از حس و هویت اصلی را از دست میدهد.
تفاوت ادراک شنیداری موسیقی ایرانی و غربی
• گوش آموزشدیدهی غربی، فواصل ایرانی را گاهی ناکوک میشنود
• گوش آشنا با موسیقی ایرانی، فواصل غربی را خشک یا بیروح تلقی میکند
این تفاوت، نتیجهی عادت شنیداری است، نه تفاوت زیستی.
جمعبندی به طور خلاصه:
• فواصل موسیقی غربی ثابت، عددی و استاندارد هستند
• فواصل موسیقی ایرانی شناور، انعطافپذیر و وابسته به حس اجرا هستند
در موسیقی غربی، فاصله یک واحد اندازهگیری است اما در موسیقی ایرانی، فاصله یک رابطهی شنیداری و احساسی است.
نظرات
نظر خود را بنویسید